• Wat gebeurde er in 1939?
    Information
    01 januari 1939
    Wat gebeurde er in 1939?
    Geef eventueel korte omschrijving van deze coverpagina over 1939
    ...
  • Wat gebeurde er in 1940?
    Information
    01 januari 1940
    Wat gebeurde er in 1940?
    Geef eventueel korte omschrijving van deze coverpagina over 1940
    ...
  • Wat gebeurde er in 1941?
    Information
    01 januari 1941
    Wat gebeurde er in 1941?
    Geef eventueel korte omschrijving van deze coverpagina over 1941
    ...
  • Wat gebeurde er in 1942?
    Information
    01 januari 1942
    Wat gebeurde er in 1942?
    Geef eventueel korte omschrijving van deze coverpagina over 1942
    ...
  • Wat gebeurde er in 1943?
    Information
    01 januari 1943
    Wat gebeurde er in 1943?
    Geef eventueel korte omschrijving van deze coverpagina over 1943
    ...
  • Wat gebeurde er in 1944?
    Information
    01 januari 1944
    Wat gebeurde er in 1944?
    Geef eventueel korte omschrijving van deze coverpagina over 1944
    ...
  • Wat gebeurde er in 1945?
    Information
    01 januari 1945
    Wat gebeurde er in 1945?
    Geef eventueel korte omschrijving van deze coverpagina over 1945
    ...

De Linie-Crossers uit Sliedrecht gingen 374 keer van bezet naar bevrijd Nederland

Eenentwintig mannen uit Sliedrecht gingen vanaf november 1944 honderden keren via de Biesbosch naar Brabant. Van bezet naar bevrijd Nederland. De mannen vormden verzetsgroep de Linie-Crossers. Ze waren een belangrijke schakel en vervoerden onder meer militaire berichten, medicijnen, vluchtelingen en wapens.

Een mislukte aanslag van het verzet in Rotterdam met grote gevolgen

Dit is een verhaal over een aanslag, onderduikers, een ultimatum en het fusilleren van vijf mannen. Het klinkt bijna als het scenario van een spannende film. Dit verhaal is waar gebeurd. Het is het verhaal van verzetsgroep rond de Rotterdamse Jood Sally Dormits. In 1941 richtte de Nederlandse Volks Militie op. Die groep deed aan sabotageacties.

Merwedegijzelaars: 600 jonge mannen slachtoffer van represaille

Bijna zeshonderd onschuldige jonge mannen uit de Alblasserwaard werden op 16 mei 1944 opgepakt door de Duitsers. Verzamelplaats was de Grote Kerk in Sliedrecht. Daarvandaan werden deze zogenoemde Merwedegijzelaars overgebracht naar Kamp Amersfoort. Vijfentwintig van hen kwamen niet meer thuis, een 26e overleed kort na de oorlog. Bas van der Starre (1924-1995) was één van de gijzelaars. Op 19-jarige leeftijd werd hij opgepakt en via Amersfoort naar Duitsland gebracht. Zijn dochter Anja van der Starre vertelde eerder aan RTV Rijnmond dat haar vader nooit direct over de periode in Duitsland heeft gesproken: “Indirect wel, elke dag was er wel iets waardoor zijn thema’s als rechtvaardigheid, hoe je met andere mensen omgaat, maar vooral je eigen verantwoordelijkheid nemen aan de orde kwamen.” Er zat veel frustratie bij haar vader, het voelde onrechtvaardig: “Die jongens zijn geofferd voor andermans daden. Thuisgekomen werd er niet meer naar hen omgekeken terwijl het enorm lastig was om hun leven weer op te pakken, niet alleen lichamelijk maar ook geestelijk.” Aanslag Het verhaal van de Merwerdegijzelaars begon op 14 april 1944. Bij de spoorwegovergang in Giessendam werd bakker Wouter Smit doodgeschoten door een landwachter. “Het verzet heeft in de nacht van 9 op 10 mei 1944 iets teruggedaan”, vertelde Anja van der Starre. “Ze hebben een aanslag gepleegd op een boot met NSB’ers bij de Helsluis in de Biesbosch en daarbij zijn twee NSB’ers omgekomen.” Eén van de twee was de vader van de landwachter die bakker Smit doodschoot. De Duitse bezetter tolereerde deze actie van het verzet niet. Op 16 mei vond er een grote vergeldingsrazzia plaats. Zo’n 2000 soldaten van de Wehrmacht en de SS kamden de dorpen Sliedrecht, Hardinxveld, Giessendam en Werkendam uit. Anja van der Starre: “Ze keken niet alleen achter de voordeur, maar jongens werden ook op straat, op hun werk…

10 mei 1940: de ondergang van de Statendam

Passagiersschip het ss Statendam III van de Holland Amerika Lijn was één van de modernste schepen van haar tijd. Het luxe schip werd in 1929 in de vaart genomen en had bijvoorbeeld een palmentuin, warm en koud stromend water in de hutten en een gymnastiekzaal. Toen de Duitsers op 10 mei 1940 Nederland binnenvielen, lag de Statendam aan de kade bij de Wilhelminapier in Rotterdam. In september 1939 was de Tweede Wereldoorlog uitgebroken en ondanks dat Nederland neutraal was, werden de kostbare schepen van de HAL vastgelegd. Het ss Nieuw Amsterdam bleef in New York en het ss Statendam in Rotterdam. “Wel houden ze steeds één ketel op stoom van de Statendam, om snel te kunnen vertrekken mocht daar aanleiding voor zijn", zei Rob Noordhoek van Museum Rotterdam eerder bij RTV Rijnmond. Maar het schip voer niet meer uit. Redelijk onverwacht lag Rotterdam vanaf het eerste uur midden in het oorlogsgebied. De Duitsers maakten gebruik van luchtlandingstroepen en parachutisten in Rotterdam en op de Maas. Daardoor was er voor het schip geen doorkomen meer aan. Brand Al vrij snel kregen de Duitsers op 10 mei 1940 de zuidoever van Rotterdam in handen. Op 11 mei installeerden ze een mitrailleur op het achterdek van de Statendam. Beschietingen van Nederlandse zijde zorgden ervoor dat er brandjes uitbraken op het schip. Die brandjes waren het begin van een uitslaande brand, waardoor het schip volledig werd vernietigd. Het zou nog dagenlang branden. Toen de brand eindelijk uit was, lag er alleen nog een uitgebrande romp aan de Wilhelminakade. Vormloze ruïne Maanden bleef het ss Statendam daar liggen. Bij sloopwerkzaamheden braken opnieuw brandjes uit. Zo is in een krant van 3 oktober 1940 te lezen: ‘Aan boord van de Statendam, het vroegere vlaggenschip van de Holland Amerika Lijn dat als gevolg van oorlogshandelingen in de…

De meidagen van 1940 in Dordrecht

In Dordrecht zijn in de meidagen van 1940 ruim 200 Nederlandse soldaten omgekomen. De zwaarste gevechten tussen Duitse en Nederlandse militairen vonden plaats op 13 mei. Nog altijd zijn de kogelinslagen in sommige straten in Dordrecht te zien. Bijvoorbeeld in de Crayensteynstraat. “Kijk dat zijn duidelijk beschadigingen door kogelinslagen, daarboven het huisnummer 19. En daar verderop heb je er nog meer”, vertelde Martijn de Rijke eerder aan RTV Rijnmond. “Er is in deze straat flink gevochten. Met Duitsers aan de ene kant van de straat en Nederlandse soldaten aan de andere kant”. De Rijke is al jarenlang betrokken bij Dordt Open Stad, een comité dat de verhalen rond de inval in Dordrecht probeert ‘in leven te houden’. Het verhaal van Dordrecht en de gevechten daar zijn altijd onderbelicht gebleven en dat is niet terecht. Ondanks het slechte materieel en de gebrekkige voorbereiding zijn de Duitsers hier toch behoorlijk lang tegengehouden”. De Rijke nam RTV Rijnmond mee naar het Weizigtpark. Daar zijn de Duitsers geland op 10 mei 1940. “De Nederlanders wisten niet wat ze overkwam”, vertelde hij. “Soldaten die in Villa Weizigt gelegerd waren, werden wakker door de vliegtuigen en renden in paniek halfnaakt de straat op. Soms in ondergoed en vaak ook nog zonder wapen”. Maar niet alleen aan Nederlandse zijde ging het in Dordrecht verkeerd. De Duitse wapenuitrusting kwam per parachute in een heel ander deel van de stad terecht. De Rijke: “De Duitsers zaten dus hier zonder wapens, behalve het pistool dat ze op zak hadden. Ze konden dus niet anders dan zich verstoppen”. De Rijke wees naar de andere kant van de Krispijnseweg naar het huidige Café Sebes. “Daar was toen ook al een café. Het verhaal gaat dat een paar Duitsers daar maar naar binnen zijn gegaan en zijn gaan biljarten. Nederlandse troepen kregen daar…

Jos Klaus bij de door hem ingestuurde foto
bevat-video

Foto's gemaakt tijdens de Tweede Wereldoorlog in onder meer Brielle, Hendrik Ido Ambacht, Dirksland, Oud-Beijerland en Rotterdam zijn gekozen als inzending namens de provincie Zuid-Holland voor het fotoproject 'WO2 in 100 foto's'. 

Brokstukken verzameld in Molenaarsgraaf, foto: Stichting OMMB

In de nacht van 21 op 22 mei 1944 werd een Brits toestel boven de Alblasserwaard neergehaald door een Duitse nachtjager. Van de zeven bemanningsleden overleefden er zes de crash niet. De bommerwerper was op de terugweg naar Engeland na een bombardem ...

Leo Klisser Bron: Stadsarchief Rotterdam

Op het Joods Kindermonument in Rotterdam staan 686 namen. Het zijn de namen van kinderen tot twaalf jaar die vanaf Loods 24 zijn gedeporteerd. Geen van deze 686 kinderen heeft de Tweede Wereldoorlog overleefd.